سخن سردبیر

شاهرخ رئیسی

باور ندارم که هیچ جنبش اجتماعی، بدون پشتوانه محکم فلسفی و فکری راه به جایی ببرد.

در گذار جامعه ایرانی از  سنت و بینش اسطوره ای به مدرنیته  و عقلانیت، کار فرهنگی و فلسفی، مهمترین و زیربنایی ترین بخش این گذار است. آنچه ما امروز در جهان غرب شاهدش هستیم، از قانون مداری و آزادی های فردی گرفته تا دموکراسی و حقوق بشر، نتیجه تلاش فکری،فلسفی، و کار روشنفکرانه دهه ها و سده های متمادی اندیشمندان غربی (فرهنگی که ریشه در خردورزی فیلسوفان یونان باستان دارد) است.

جهان مدرن نتیجه گذار از سنت و باورهای دینی- آسمانی به عقلانیت زمینی و خردباوری و سپس نقد و بازبینی مجدد همان باور به خرد و اشکال «منطقی» و «متعارف»  آن است. در گذار جامعه ایرانی از سنت به مدرنیته، جنبش های مدنی اهمیت و جایگاه ویژه ای پیدا می کنند. هر جنبش و جریان اجتماعی- سیاسی در ایران امروز ناچار از تعریف جایگاه و موقعیت خویش و سپس تعریف اجتماع و جهان پیرامونش است. پس گریزی جز ورود به عرصه دیسکورس (گفتمان) سنت- مدرنیته ندارد. تاریخ معاصر ما نشان داده است که خواست و آرزوی رسیدن به آزادی و برابری و عدالت، هر گاه خالی از پشتوانه فکری و بینش تعقلی و نقادانه بوده است، منجر به جایگزینی زنجیری تازه به جای قید کهنه شده است. هر جنبش تازه پا نیاز به متفکرینی دارد که با مطرح کردن تئوری های تازه به نقد حرکت جنبش بپردازند و راهش را بنمایانند. 

جنبش همجنس گرایان ایرانی، همچون هر جنبش مدرن برابر خواهانه دیگر، در اجتماع ایران، عمیقاً نیازمند کار تئوریک اندیشمندان، و نیازمند نقادی و خردورزی روشنفکران ایرانی است تا به آن جایی که خواهان دستیابی به آنست، دست بیابد.

از پنج ماه پیش که من سردبیری نشریه چراغ را بر عهده گرفتم، عمده تلاشم معطوف به برقراری ارتباط با قشر اندیشمند و روشنفکر جامعه ایرانی، رها از هر گرایش جنسی شد.  لازم به گفتن نیست که از آرمان های من/ما داشتن اندیشمندانی متعلق به جامعه ی اقلیت های جنسی ایرانی است زیرا حرکت جنبش تا کنون به دلیل نبود تئوریسین ها حرکتی از پایین و از دل جامعه بوده است. مانند هر جنبش دیگر، به تئوری هایی که این جنبش خودجوش را شکل بدهند، تحلیل کنند، و مسیرش را مشخص کنند، و نیز مسیرش را نقد کنند، یعنی به حرکتی از بالا، نیاز دارد.

دعوت من از قشر روشنفکر بدون در نظر گرفتن هر گرایش جنسی دعوت به پر کردن این خلاء با کمک کسانی بود که پشتوانه ی تجربه ای سالخورد تر را با خود دارند. من باور دارم که "روشنفکر" ایرانی که به باورهای آلترناتیو در برابر باورهای جریان رسمی رسیده باشد همراه و حامی جنبش همجنسگرایی است و  با این باور بیگانه نیست که آرزوی دموکراسی و جامعه مدنی بدون شکل گرفتن و همراه شدن جامعه ی اقلیت های جنسی ایرانی در قالب آرزویی خواهد ماند.

کمبود این نظریه پردازی در راستای حرکت جنبش، و کمبود نقد حرکت جنبش منتهی به حرکتی جوششی و اعتراضاتی شورشگر می شود که از چهره های فعال اجتماعی بیشتر بهره مند است تا اندیشمند یا فیلسوف و هنرمند. 

 دفاع از حقوق همجنس- دوجنس گرایان و ترانسجندرها، یافتن جایگاه آنان در دنیای امروز، افشا بینش یکسویه، جزمی و تمامیت خواه «دگرجنس گرایی»، شناخت ابعاد مخرب هومو-بای- ترانس فوبیا، و ارایه راهکار برای جنبش همجنس گرایان و یافتن و انعکاس و پرورش «ادبیات همجنس گرایانه» اهدافی هستند درازمدت که در پیش پای نشریه چراغ قرار گرفته اند.

 تلاش در این عرصه، تلاش در عرصه ساختن اجتماعی سالمتر و بسامان تر است و درست به همین دلیل، رسالت و وظیفه ای نیست که تنها مربوط به همجنس گرایان شود، بل به هر روشنفکر و اندیشمندی که در اجتماع بشری زندگی می کند مربوط می شود.